«Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасы

       Тарыхый маалыматтар. “Кыргыз тили” кафедрасы 1989-жылы уюшулган. 1992-жылы Фрунзедеги политехникалык институттун курамдык бөлүмдөрүндөгү өзгөрүүлөрдүн натыйжасында Кыргыз архитектуралык-курулуш институту негизделип, өз алдынча “Кыргыз тили” кафедрасы түзүлгөн. 2018-жылдын сентябрь айынан баштап "Кыргыз тили" кафедрасы Транспорт жана экология институтунун курамына кирген. 2019-2020-окуу жылынан баштап багыттар боюнча бакалаврларды жана магистрлерди даярдоо боюнча КР жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик стандарттарынын мамлекеттик компонентине, Базалык иш пландарына жана Жыйынтыктоочу мамлекеттик  аттестациялоого "Кыргыз тили" кафедрасына өзгөртүп жаңы "Кыргыз тили жана адабияты" кафедрасы деп Окумуштуулар кеңешинде кабыл алынган (3-июль 2019-ж. протокол №11)
Кафедранын ишмердүүлүгү. Кафедранын курамында 14 адам эмгектенет. Алар: 4 филология  илиминин кандидаты жана 2 доцент, 2 доценттин м.а.,1 доц.м.а., 5 улук окутуучу, 3 окутуучу, 1 башкы адис эмгектенет. Учурда кафедраны  ф.и.к., доц. Карыбекова Майрам Карыбековна жетектейт.  Кафедрада илимий, илимий-усулдук жана окутуу иштери жакшы жолго коюлган. Заманбап талабына ылайык жабдылган усулдук кабинет, адабий, усулдук жана электрондук китепканалардын баары – мамлекеттик тилди үйрөтүүгө кеңири шарттарды түзүп, зор өбөлгөсүн берүүдө. Кафедрада мамлекеттик тилди  үйрөтүү курстары  үзгүлтүксүз иштеп келе жатат. Ар жыл сайын мамлекеттик тилди үйрөнүүчүлөрдүн  саны көбөйүүдө.
2015-жылдын 20-октябрында  КМКТАУда "Мамлекеттик тил" борбору КР Президентине караштуу улуттук мамлекеттик тил комиссиясынын өкүлдөрүнүн жана бир катар ЖОЖдордун мамлекеттик тил боюнча адистеринин катышуусунда ачылган. Аталган борборго 2016-жылдын 17-ноябрында КР Баатыры, Кыргыз Эл акыны Сооронбай Жусуевдун аты ыйгарылган.
Кафедранын окутуучулары кыргыз тилин окутуу маселелерине арналган республиканын ЖОЖдорунда өтүлүүчү илимий-практикалык конференцияларга баяндамалар менен үзбөй катышып келишүүдө.  Кафедранын окутуучулары тарабынан  90дон ашуун усулдук колдонмолор жана иштелмелер жарык көргөн, ошондой эле бир канча илимий макалалары “КМКТАУ жарчысына” жарык көрүп келет.
Жалпысынан алганда, “Кыргыз тили” кафедрасынын жамааты мамлекеттик тилди жаңыланган (инновация) окутуу методуна ылайыкталган усулдук колдонмолорду, иштелмелерди үзгүлтүксүз иштеп, мамлекеттик тилди жогорку деңгээлде окутууга өз салымдарын кошуп келүүдө. Акыркы 5 жылдыкта “Кыргыз тили” кафедрасынын окутуучулары билимин жогорулатуу боюнча бир топ курстардан өтүп, жыйынтыгында сертификаттарга ээ болушкан.   

Кыргыз тили жана адабияты кафедраснын 2021-2025-ж. карата өнүктүрүү планы https://drive.google.com/file/d/17qwo3Z9MLgD4-AaRkXKbhZwcL5o5vjnL/view?usp=sharing                                             

14 января 2021 г. кафедрой «Кыргызского языка и литературы» Кыргызского государственного университета строительства, транспорта и архитектуры им. Н. Исанова проведен круглый стол (в онлайн-формате) на тему «Кусейн Карасаев - личность, достойная подражания».

2021-ж.,14-январында Н.Исанов атындагы Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университетинин «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасы тарабынан «Өмүрү өрнөк инсан - Кусеин Карасаев» деген аталышта тегерек стол (онлайн форматта) өткөрүлдү.

Иш-чараны «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасынын башчысы, ф.и.к., доцент Карыбекова Майрам Карыбековна ачып,  өткөрүлүп жаткан тегерек  столдун максаты тууралуу кыскача маалымат берди. Андан соңуниверситеттин мамлекеттик тил, тарбия иштери жана социалдык маселелер боюнча проректору, т.и.к., доцент Болотов Таалай Турсункулович  Кусеин Карасаевдин кыргыз агартуусундагы орду жана ошондой эле К.Карасаевдин 120 жылдыгына  карата  университетте мерчемделген иш-чаралар тууралуу айтып берди.
Андан соң К.Карасаевдин  өмүр жолуна арналган Н.Исанов ат.КМКТАУнун «Арт-Мурас» драмалык студиясынын видеосу  сунушталды.  «Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасынын улук окутуучу  Борсунбаева Зуура Эсенбаевна «Кусеин Карасаев – улуттук туңгуч лексикограф жана лексиколог» деген аталыштагы баяндама жасады.
Кусеин Карасаев өз турмуш жолунда Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчу факультетине кыргыз тилинен сабак берген (1923-1927), ошондой эле ВКП (б) БКнын Орто Азия бюросунун котормочулар жана рецензенттер тобунун бюросуна мүчѳ болгон.  1931-1940-жж. Кыргыз маданий курулуш илимий изилдѳѳ институтунда (КирНИКС; кийин тил, адабият, андан кийин тил, адабият жана тарых илимий изилдѳѳ институтунда илимий кызматкер.  1951-1974-жж. Кыргыз мамлекеттик университетинде окутуучу болуп иштеген.
2004-жылы 29-июнда Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн №476-токтомуна ылайык Бишкек гуманитардык университетине академик Кусеин Карасаевдин ысымы ыйгарылган. Бүгүнкү тегерек столго Кусеин Карасаев атындагы Бишкек мамлекеттик университетинин Педагогика жана инновациялык билим берүү кафедрасынын башчысы, фил.илим.доктору, профессор  Искендерова Суусар Искендеровна да катышты.  Профессор  С.Искендерова өз сөзүндө Кусеин Карасаевдин кыргыз филологиясына кошкон салымына токтолуп, анын  жубайы Айша Түмөнбаева тууралуу, ошондой эле Каракол шаарында  Кусеин Карасаев-120 жылдыгана карата өткөрүлгөн иш-чара тууралуу айтып берди.
Кусеин Карасаев 1923-1925-жж. Ташкент шаарындагы кыргыз агартуу институтунан окуган. Бул институтта окуп жүрүп «Эркин-Тоо» гезитинин алгачкы сандарын чыгарышкан жана ага кабарчылык кылып, ошол мезгилдердеги кыргыз журналистикасынын түптөлүшүнүн башатында тургандыгы  баарыбызга маалым.
Мурунку «Эркин Тоо», азыркы «Кыргыз Туусу» гезитинин журналисти, кыргыз элинин таланттуу акын кызы Ж.Исабаева катышты. Ж.Исабаева К.Карасаевдин журналистикадагы орду, кыргыз алфавитинин түптөлүшүнө кошкон салымы, ошондой эле «канткенде биздин элибиз сабаттуу болот?» - деген суроонун тегерегинде Кусеин агайбыздын кошкон зор салымын баса белгилеп өттү.
Эгемендүү Кыргызстандагы «Эркин Тоо»  расмий  гезитинин белгилүү журналисти, 30 жылдан ашуун  аталган гезиттин редакциясында редактордун орун басары,  "Эркин Тоонун" маркетинг жаатында эмгектенген калемгер Абдимуктар Абилов агай да өз сөзүндө К.Карасаевдин гезитке макала жазып, андан сырткары ошол мезгилдеги макалалардын редактору катары да өтөгөн эмгегин, кийин агартуу жаатында  кошкон салымы тууралуу өз оюн бөлүштү.
«Кыргыз тили жана адабияты» кафедрасынын улук окутуучусу Аида Жантаевна Бариева  «Кусеин Карасаевдин – 120 жылдыгына»  арнап жазган «Алп окумуштуу» деген аталыштагы автордук ырын окуп берди.
Иш-чара  «Кусеин Карасаевге – 120 жыл» темасы боюнча  студенттер тарабынан даярдалган  видеолорду көрүү менен аяктады.

 

 

Кафедра жаңылыктары:

ЖАҢЫЛЫКТАРЫДЫН АРХИВИ

             Жооптуу: Молдалиева Н.А.

Жаңыланды:09.04.2021.